Roubaix is rond 1900 de tweede grootste Belgische stad, indien we uitgaan van het aantal Belgische inwoners. De (Vlaamse) immigranten - 'Franschmans' – werken op de bietenvelden, als dienstmeid in Parijs én in de textielfabrieken van Roubaix. We zigzaggen in deze wandeling+annex metro-rit door textiel- en oorlogsgeschiedenis van Roubaix, nemen onze bocht langs een voorstad om in het mooie Lille onze trip te beëindigen. Flanerend van een ontroerend monument tot 'le grand Charles', belanden we in de sfeervolle winkelstraten...

 
IMG_5159.JPG

STATION ROUBAIX

Roubaix is rond 1900 de tweede grootste Belgische stad: 60% van de 124.000 inwoners zijn van Vlaamse&Belgische origine. Door deze majestueuze stationshal (1888) stromen de immigranten toe, op zoek naar werk. De textielfabrieken schieten als paddestoelen uit de grond in deze ‘ville aux mille cheminées’.  De Vlamingen trekken ook verder op zoek naar werk: Vlaamse dienstmeiden zijn zeer gegeerd in Parijs, Vlaamse seizoenarbeiders – Franschmans - voor de cichorei en bietenoogst werken op de omliggende eindeloze hectaren. ‘Les godverdommes sont là…’.

 
Les godverdommes sont là. Wij, Vlamingen, werden hier beschouwd als werkpaarden op de bietenvelden, in de textielfabrieken of als dienstmeid.
 
IMG_5164.JPG

STANDBEELD JULES GUESDE

De man die hier staat is een rode apostel. Hij is een charismatisch spreker, zeer populair bij de textielarbeid(st)ers. Hij wordt burgemeester en voert schoolrefters en gratis schoolmaaltijden in (1892). De openingsuren van zijn openbare crèches zijn aangepast aan de ploegen van de textielarbeid(st)ers. 

 
IMG_5172.JPG

OORLOGSMONUMENT

In 1919  trekt de  schoonste koers ter wereld door een verwoeste regio, de hel van het noorden.  De Duitse bezetter heeft vanaf 1916 de fabrieken geplunderd en alles opgeeist: van aardappelen tot matrassen en zinken regenpijpen. Werkweigering wordt door de bezetter beantwoord met deportatie naar Duitsland. En het lokaal spionagenetwerk ‘Alice’ wordt geleid door een vrouw, Louise de Bettignies. 

 
IMG_5627bw.jpg

LA PISCINE

Met ruime voorsprong, het mooiste gebouw van Roubaix, het voormalige art-deco zwembad (1932) met zijn publieke stortbaden. Dit is het antwoord van burgemeester Lebas op de onhygiënische woonomstandigheden. De stad telt 1133 ‘courées’, gangskes met één toilet en een pomp voor een hele reeks werkmanswoningen. Het werd gered van de sloop en is sedert 1989 een museum. Zoek in de collectie het schilderij van Remy Cogghe, ‘de hanengevechten’.

 
IMG_5180_Lijncorrectie.jpg

COULEUR LOCALE

Een staaltje van sociale woningbouw, mooie deze keer, met veel kleurtjes. Het is een fragment van het antwoord op de desastreuze neergang van de textielindustrie, ondertussen alweer decennia ogeleden. Mission impossible? Bij de laatste presidentsverkiezing koos Le Nord inclusief deze stad, met zijn honderd nationaliteiten, in meerderheid voor Marine Le Pen als ultiem redmiddel.

 
IMG_5591_Lijncorrectiebw.jpg

STADHUIS

In 1911 vindt hier samen met de inhuldiging van het stadhuis een wereldtentoonstelling plaats. De architect is dezelfde als die van de Gare d’Orsay in Parijs. De fries bovenaan in de gevel is een stripverhaal ter illustratie van de vele succesvolle weverijen. Het gevecht om de burgemeestersjerp werd ook in de textielfabrieken gevoerd. Motte en Lebas zijn de grote namen uit de eerste decennia van de twintigste eeuw. Het vergt een scherp oog om het plaket voor Lebas te ontdekken: hij stierf in een kamp in Duitsland in 1944.

 
Motte-Borsu archives du monde de travail de Roubaix.jpg

MOTTE-BOSSU

Motte, een industrieel met veel politieke ambitie, liet op zijn fabrieksterrein ‘La Goutte du Lait’ bouwen. Jonge moeders konden er gratis het ‘kinderwelzijn’ consulteren. De resultaten waren er quasi onmiddellijk: een sterk gedaalde kindersterfte. Maar het leven bestaat niet uit goedbedoelde tutenflessen. Een staking legt in 1931 stad&streek compleet lam. Ruim 115.000 stakers behalen een mini-overwinning, de aangekondigde loonsverlaging wordt niet ingevoerd.

 
IMG_5219.JPG

MARCHE COUVERT WAZEMMES

Vooraleer op zoek te gaan naar spijs en drank in deze sublieme, gerenoveerde markthal (1869) botsen we op Abbé Aerts en het ‘Werk voor de Vlamingen’. Een initiatief van de Vlaamse bisdommen van waaruit veel ‘Franschmans’ vertrokken. Zielezorg en grote bezorgdheid over de onstandvastigheid van het geloof op den vreemden. Wazemmes telde rond 1900 ruim veertig procent Vlaamse vreemdelingen, vandaag is dat uitgedeind tot een ware smeltkroes van nationaliteiten.

 
25 augustus 1962.jpg

PLACE DE GAULLE LILLE

‘La France c’est moi’ is een gevleugelde uitspraak van de beroemdste inwoner van Lille. Tijdens de tweede wereldoorlog is hij de stem die vanuit London het verzet mee aanvoert. Le Grand Charles zal noodgedwongen Vietnam en later ook de Franse kolonie, Algerije, zijn onafhankelijkheid moeten geven. Het gevolg is een immigratiegolf van ‘pieds-noirs’. Ook het rumoerige jaar 1968 zal hij als president meemaken. Hij sterft in 1970, gedesillusioneerd, en weigert alle eerbetoon.

 
IMG_5264_Lijncorrectie.jpg

LA VIEILLE BOURSE LILLE

Dit zeventiende eeuwse beursgebouw dateert uit de Spaanse bezettingsjaren. De renaissancestijl getuigt van de Vlaamse prehistorie van deze mooie stad. Via plakketten op de binnenkoer worden bekende vedetten herinnerd: Ampère, Jaquart, Lieven Bauwens, …

 
IMG_5273.JPG

LEON TRULIn

In november 1915 wordt de piepjonge Léon Trulin, afkomstig uit het nabije Ath, opgepakt door de Duitse bezetter. Hij noteerde troepenbewegingen en wordt als spion geëxecuteerd. Zijn afscheidsbrief is ontroerend.

 
Notre Dame de la Treille nef.jpg

KATHEDRAAL NOTRE DAME DE LA TREILLE

De bouw van deze kerk was een ware processie van Echternach.  De inzet was de zielenzorg voor de massale immigratiestroom van Vlamingen die rond 1900 hier een kwart van de bevolking uitmaken. De eerste plannen dateren al van midden negentiende eeuw en het is pas een eeuw later (1947) dat ze wordt ingewijd. Met een voorlopige façade dan nog wel, van ordinaire baksteen. Via een wedstrijd, nog eens een halve eeuw later, krijgt de gevel zijn huidig uitzicht.