Doornik is een voormalige geuzenstad. De kathedraal, het belfort en een standbeeld op de Markt getuigen van  de clash tussen het Spaanse gezag en het opstandige noorden. De Schelde bepaalt de sfeer in deze stad zonder groot industrieel verleden. De stad is ondanks de verwoesting tijdens de tweede Grote Oorlog, sfeervol. Het is er aangenaam wandelen over de bruggen, langs de kades. We botsen er op architect Horta en verzetsheldinnen uit de oorlogen. Gabriëlle Petit om maar één slachtoffer te noemen...

 
IMG_5896.JPG

Station

Welkom in Doornik. Welkom in het station van architect Henri Beyaert, de man van het briefje van honderd Belgische frank. Kies voor eerste, tweede of derde klasse. Wij kiezen voor eerste, samen met bekende namen: koning Leopold I die het eerste station plechtig kwam openen,  generaal Farnese die de stad compleet verwoestte en Salomon Minuit, stichter-gouverneur van New-York… Welkom in het ‘Genève van het Noorden’.

 
IMG_5888bw.jpg

Place Crombez

Lokaal toppoliticus Jules Bara, de verlichte geest die het werkmansboekje afschafte, staat hier op een sokkel van Victor Horta. Er is meer verborgen art-nouveau in de onmiddellijke omgeving. En burgemeester-vrijmetselaar Crombez liet de stadswallen afbreken waarmee hij een einde maakte aan de militaire status van de stad. Hij en bisschop Labis vechten als duivels in een wijwater over de heerschappij over het onderwijs.

 
IMG_5882bw.jpg

Monument des Vendéens

In 1916 worden hier tientallen gewone èn vooraanstaande inwoners opgepakt en afgevoerd door de bezetter naar Duitsland. En tientallen Franse soldaten, bewapend met antieke Labelgeweren, worden hier neergemaaid door Duitse mitrailleurs. Het is oorlog en de stad ligt op de route naar Parijs, in het oog van de storm.

 

Ancien Seminaire de Choiseul

In een ver verleden wordt in deze stad een heilige oorlog gevoerd: tussen brave katholieken en opstandige, de protestanten. De hongerwind die waait, wakkert de rebelse geest aan. Een predikant van Calvijn spreekt in open oren, hier en in de naburige textielsteden Valenciennes, Lille, Douai en Arras. De brandstapel wacht.

 
IMG_5875bw.jpg

Quartier SaInt-Brice

Wereldberoemde tapijten werden in deze wijk geweven. Duizenden thuiswevers&spinners waren in achterkamertjes aan het werk, in de fabrieken van Piat-Lefebvre een paar duizend kinderen.  De stad telde  honderden cabarets en jenevercafés waar de thuiswevers blijven plakken als vliegen. In de stad overleeft ruim de helft van liefdadigheid. Vlak voor de kerk staat het standbeeld van Gabrielle Petit, een onbekende heldin uit de eerste wereldoorlog.

 
IMG_5869bw.jpg

Voetgangersbrug over de Schelde

De Schelde is de slagader van deze stad. Via een kanaal was er verbinding met Parijs en de Borinage, langs hier werden de kolen aangevoerd naar de lichtstad. Vlakbij de Schelde in volle stadscentrum werd koninklijk porselein gebakken. Rond 1800 werden hier diverse luxe-producten gefabriceerd. In de nabije omgeving was er het gestamp van machines in tientallen  steengroeves en kalkovens te horen.

 
In Doornik moet je op een brug over de Schelde een paar bladzijden van het ‘Geuzenboek’ van L.P.Boon herlezen, terwijl de binnenschepen passeren.
 
IMG_5864bw.jpg

La Naïade

Anno 1950, bij de inhuldiging van dit beeld gegoten in de Gentse ateliers Minne, worden de katholieke gemoederen zwaar beroerd. Het naakt wordt na veel getouwtrek bedekt en nadien verborgen onder de brug.

 

Place Saint-Pierre

Zoek op dit sfeervolle pleintje de verdwenen kerk terwijl je koffie drinkt.

 
IMG_5856bw.jpg

Kathedraal

In 1555 wordt in de parochiekapel binnenin de kathedraal de complete vloer, hout en marmeren tegels, uitgebroken. Het is de enige manier om de Satan te verdrijven. Thuiswever Le Blas had er een hostie uit de handen van de pastoor gerukt en vertrappeld. Zijn executie is een staaltje van puur sadisme.

 
IMG_5838bw.jpg

Grand Place: Christine de Lalaing

In de stad is er gedurende korte tijd een gedoogbeleid: protestanten kunnen openlijk hun geloof beleiden. Het is een doorn in het oog van de  katholieke Malcontenten. Generaal Farnese, gezonden vanuit Madrid, belegert en bombardeert in 1581 de stad. De weerstand vanuit de stad is heroïsch. De adellijke Christine de Lalaing neemt mee de leiding, maar het eindigt op de nederlaag.

 
IMG_5842.JPG

Grand Place: Lakenhalle

1567 is een verdoemd jaar. Vlabij deze Lakenhalle resideert inquisiteur Titelmans. Ruim 2000 andersdenkenden, protestanten, zullen o.a. hier op de Markt worden geliquideerd, telkens aangekondigd door de klokken van het Belfort.

 
IMG_5849bw.jpg

stadhuis en Horta

Verborgen in een muur zit hier nog altijd de vondelingenschuif. Rond 1800 zijn er in Napoleontisch Frankrijk 259 van die schuiven (‘tours’). Ze zal hier enkele tientallen jaren hulp bieden aan wanhopige piepjonge moeders. Nog meer vrouwennieuws valt te rapen aan het stadhuis. Namen die compleet verdwenen zijn in de plooien van de tijd, zijn die van verzetsvrouwen zoals Marguerite Bervoets en Germaine Devalet. Zij zijn niet de enigen in deze ‘cité royale’ die in mei 1940 compleet wordt platgeschoten.